Rangkuman Materi Bahasa Banjar
Kelas 1 Semester 2 (Kurmer)
BAB 4
Pamainan Bacuk-cuk Bimbi
Cuk-cuk bimbi tu pamainan kakanakan urang Banjar.
Asalnya matan sabuah pantun nang dilaguakan.
Pamainan cuk-cuk bimbi sudah dimainakan matan bahari.
Cuk-cuk bimbi kawa dimainakan di mana haja.
Kawa dimainakan oleh 3 sampai 5 anak lalakian atawa babinian.
Gasan bamainannya mamakai kartas nang digumpal halus, batu karikil atau napa haja nang kada babahaya gasan anak.
Nilai baik dalam bamainan cuk-cuk bimbi malatih kajujuran wan kasabaran, manguatakan rasa bakawanan wan malatih bakerja sama. Gasan pamain nang ajak maasah kapintaran, manangguh muha pamain nang manyimpan banda di tangannya.
Sabalum bamainan kita harus hapal lagunya dahulu.
Ingat haja kalu pian lagu Cuk-cuk Bimbi?
Ayu kita nyanyiakan lagi lagunya!
Cuk-cuk bimbi
Bimbi dalam sarunai
Tacucuk takulibi
Muhanya kaya panai
(Sagincu liu-liu, sagincu liu-liu)
Cara bamainannya lihati gambar!
1. Bahumpimpah atau bapingsut gasan manantuakan siapa nang kalah atau ajak.
Nang lainnya mambuka talapak tangannya di atas balakang nang balukup tadi.
3. Sambil banyanyi Cuk-cuk Bimbi, kartas atau batu karikil dikulilingakan di talapak tangan nang babuka tadi. Sampai lagu "sagincu liu-liu" anak nang bamainan memutar dua tangannya di muka dada masing-masing.
4. Anak nang balukup babangun gasan manangguh kawannya nang mangganggam kartas atau batu karikil tadi.
5. Bila bujur manangguh, maka anak nang katahuan menggantiakan nang ajak. Bila salah manangguh, maka anak nang ajak harus balukup lagi.
"Adat urang main, ada kalah ada manang."
Artinya kalah dan menang dalam suatu permainan adalah biasa. Seperti dalam bermain bacuk-cuk bimbi, siapa yang kalah atau menang tetap berkawan. Yang penting pesan dalam lagu Cuk-cuk bimbi dapat dipahami, yaitu tidak berbuat curang.
Kamus Mini
Kakanakan : anak-anak
Kuliling : keliling
Ganggam : mengepal
Manangguh : menerka
Ampun : milik
Ajak : kalah
Balukup : telungkup
Bapingsut : suit
BAB 5
Makanan Khas Banjar
Mageli
Mageli tu makanan khas masyarakat Banjar.
Banyak dijual di pasar tradisional Martapura Kabupaten Banjar.
Makanan ini asalnya matan Arab.
Amun dilihat bentuknya bulat haja.
Mamakannya bisa dibari saus atau sambal.
Rasanya nyaman, gurih sadikit manis.
Mageli bahan dasarnya matan kacang nagara atau kacang putih.
Manggawinya nyaman haja.
Kacangnya dirandam sampai lamah.
Dikupas kulitnya sampai barasih.
Dipirik di cobek ditambahi bawang habang wan bawang putih.
Sadikit dibuati uyah wan adas manis supaya kada hambar wan babau harum.
Adonan digumpal bulat-bulat halus haja.
Imbah tu disanga sampai bawarna kuning kacoklatan.
Urang Martapura biasanya mamakan mageli kaya wadai.
Banyak jua dimakan gasan mangawani makan katupat batumis, nasi pundut, nasi kabuli, lontong atau nasi buras (lapat).
Harganya kada larang jua.
Biasanya sabiji mageli dijual lima ratus sampai saribu rupiah tagantung ukurannya.
Mageli mangandung banyak gizi nang diparluakan awak kita.
Tautama protein, karbohidrat wan lemak nang didapat matan kacang putih.
Amun katuju mamakan makanan nang bagizi awak manjadi sehat.
Kamus Mini
Barasih : bersih
Gumpal : kepal
Pirik : ulek
Sanga : goreng
Uyah : garam
Wadai : kue
Bingka Barandam
Bingka barandam tamasuk makanan khas masyarakat Banjar.
Wadai ini biasanya dijual bubuhan acil di pasar wadai bulan Ramadhan.
Wadai ini liwar nyamannya dimakan apalagi gasan babuka puasa.
Bantuknya nang bulat wan teksturnya nang lamah mun dimakan rasanya pacah di ilat.
Warnanya kuning nyarak di atasnya diandaki hirisan daun pudak.
Bingka barandam diulah matan galapung, gula pasir, hintalu, kasumba kuning wan vanili.
Supaya ada rasa gurihnya ditambahiakan uyah sadikit.
Samua bahan diharu sampai marangkat.
Imbahnya lalu dituang ka dalam tuangan wadai, dibanam wan api nang halus supaya jangan hangit.
Imbah wadainya masak diangkat lalu didinginakan.
Gasan kuahnya masaki banyu putih campuri gula, kasumba kuning wan tambahi daun pudak sekira harum.
Harga bingka barandam murah haja.
Biasanya sabigi bingka barandam dijual dua ribu sampai tiga ribu rupiah.
Sebuting wadai gin dimakan cukup haja gasan babuka puasa.
Bingka barandam ini mamakai bahan nang alami, jadi kada marusak kasihatan awak kita nang mamakannya.
Kamus Mini
Gasan : untuk
Pudak : daun pandan
Galapung : tepung
Sabigi : satu buah
Hintalu : telur
Marangkat : mengembang
BAB 6
Bahasa Banjar
AYO MEMBACA
Umpat ka Pahumaan
Hari Ahad Alika wan Nabila tulak ka rumah nini wan kai.
Tulaknya baisukan diantar uma wan abahnya.
Nini wan kai himung banar bila cucunya datang.
Gawian nini wan kai bahuma mananam banih.
Alika wan Nabila umpatan jua ka pahumaan.
Banyak kasasiur tarabangan wan bilalang nang kaluncatan.
Nabila bukah-bukah handak manangkap.
Tapi batisnya takait tunggul.
Nabila tagugur lalu manangis.
Alika kada kawa mambisai adingnya.
Nini hancap mandatangi.
Di pariksa sidin awak Nabila matan kapala sampai ka batis.
Ada gurai sadikit haja di tangannya.
Imbah nitu kai datang mambawai bulikan.
Kamus Mini
Ahad : minggu
Tulak : pergi
Baisukan : pagi
Himung : senang
Banar : sangat
Bahuma : bekerja di sawah
Banih : padi
Umpat : ikut
Kasasiur : capung
Tarabang : terbang
Kaluncatan : meloncat-loncat
Bukah : lari
Tunggul : tunggul, tonggak
Mambisai : membujuk
Hanca : cepat
Awak : tubuh
Matan : dari, mulai
Batis : kaki
Gurai : gores
Bulik : pulang
Bagian Awak Kita
Kepala ~ kapala
Dahi ~ dahi
Mata ~ mata
Telinga ~ talinga
Pipi ~ pipi
Hidung ~ hidung
Dagu ~ dagu
Mulut ~ muntung
Tangan ~ tangan
Lutut ~ lintuhut
Kaki ~ batis
Jari ~ jariji





0 Komentar
Terimakasih telah mengunjungi blog bu hany...
Semoga bisa bermanfaat. Mohon tinggalkan komentar dan saran jika berkenan.